We wtorek sąd najwyższy Republiki Południowej Afryki rozpocznie rozpatrywanie argumentów w sprawie, w której aktywiści na rzecz ochrony środowiska zmierzyli się z jedną z największych firm energetycznych na świecie - i która może zadecydować o przyszłości nowego morskiego przemysłu naftowego w kraju.
Czteroletnia podróż rozpoczęła się w 2021 r. od protestu aktywisty przeciwko proponowanym badaniom sejsmicznym przeprowadzonym przez firmę Shell Plc i lokalne konsorcjum na nierównym „Dzikim Wybrzeżu” kraju wzdłuż Oceanu Indyjskiego, gdzie regularnie widuje się wieloryby. Działacze na rzecz ochrony środowiska wygrali interdykt, który wstrzymał prace poszukiwawcze z powodu obaw, że nie przeprowadzono odpowiednich konsultacji z mieszkańcami i że badanie będzie szkodliwe dla nich i dla życia w oceanach.
Rok później sąd najwyższy uchylił przyznanie prawa na poszukiwania, a następnie dwukrotnie je przedłużono. Apelacja Shell została oddalona, nawet jeśli Najwyższy Sąd Apelacyjny przyznał londyńskiej spółce zwolnienie, nakazując, aby trzecie przewidywane odnowienie mogło nastąpić pod warunkiem odpowiednich konsultacji.
Bitwa toczy się przed Trybunałem Konstytucyjnym w Johannesburgu na dwudniową rozprawę.
Jeśli Sąd Najwyższy wyda następnie orzeczenie na ich korzyść, może to jeszcze bardziej ośmielić aktywistów, którzy wygrali serię spraw sądowych przeciwko poszukiwaczom ropy, lub utorować drogę działalności, która według rządu przyniesie wzrost gospodarczy. Shell i TotalEnergys przyspieszają plany odwiertów w Republice Południowej Afryki po odkryciach dokonanych w 2022 roku na granicy morskiej w Namibii, które zamieniły ten obszar w jedno z wylęgarni eksploracji kontynentu.
TotalEnergys przygotowuje się do nowej kampanii wiertniczej na wybrzeżu Atlantyku w Republice Południowej Afryki.
Shell w trakcie apelacji zgodził się z orzeczeniem sądu, że prawo do poszukiwań pozostaje w mocy, pod warunkiem przeprowadzenia kolejnych konsultacji społecznych i złożenia wniosku o przedłużenie. Rzecznik spółki, która w pismach sądowych stwierdziła, że wydała wcześniej 1 miliard randów (58 milionów dolarów) na program poszukiwawczy, oświadczył, że musi wstrzymać się z dalszymi komentarzami do czasu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Organizacje ekologiczne stwierdziły jednak, że Sąd Apelacyjny niesłusznie przyznał Shellowi możliwość ubiegania się o odnowienie zawieszonego prawa i dlatego przestaje istnieć.
Jeżeli decyzja o przyznaniu prawa do poszukiwań „była niezgodna z prawem, należy ją uchylić” – powiedział Cormac Cullinan, pełnomocnik grup. Obecny proces konsultacji społecznych „rozwiązałby początkowy problem” i nie jest rozwiązaniem „dla osób, które zostały wykluczone z udziału w podejmowaniu decyzji o przyznaniu prawa na poszukiwania” – stwierdził Cullinan.
Shell rozpatruje także inną marcową decyzję sądu południowoafrykańskiego, który anulował zgodę-środowiskową przyznaną firmie TotalEnergys na blok, ponieważ ocena nie była właściwa oraz nie oceniła ryzyka, wymagań i zaangażowania społeczeństwa. Total jest operatorem licencji jako następca.
W zeszłym miesiącu grupa zajmująca się ochroną środowiska również odwołała się od licencji środowiskowej firmy Shell na blok Ultra Deep na Przylądku Północnym u wybrzeży.
Konsultacje ze społecznościami „są bardzo ważne” – stwierdził w piątek w wywiadzie dla nadawcy eNCA z Johannesburga Aluwani Museisi, przewodniczący Shell na region Downstream w Republice Południowej Afryki. „Będziemy gotowi wysłuchać sądów, jak możemy to zrobić lepiej”.